Khi giá đánh dấu chạm đến giá buộc thanh lý , hệ thống sẽ tiến hành thanh lý vị thế ở mức giá phá sản – tức mức giá mà tài khoản không còn bất kỳ khoản ký quỹ nào. Điều này xảy ra khi số dư ký quỹ vị thế thấp hơn mức ký quỹ duy trì yêu cầu, nghĩa là khi nhà giao dịch không còn đủ ký quỹ để bù đắp tổn thất của vị thế, buộc hệ thống phải thanh lý.
Ví dụ: nếu giá buộc thanh lý là 15,000 USDT, còn giá đánh dấu hiện tại là 20,000 USDT, thì khi giá đánh dấu giảm xuống 15,000 USDT, nghĩa là đã chạm mức buộc thanh lý, và khoản lỗ chưa thực hiện của vị thế đã chạm mức ký quỹ duy trì. Khi đó, quá trình thanh lý sẽ được kích hoạt.
Những điều bạn cần biết về buộc thanh lý:
Dùng giá đánh dấu để buộc thanh lý
XT sử dụng giá đánh dấu để xác định thời điểm buộc thanh lý, nhằm tránh rủi ro thanh lý do thiếu thanh khoản hoặc thao túng thị trường.
Càng lớn vị thế, mức ký quỹ yêu cầu càng cao
Với các mức giới hạn rủi ro khác nhau, những vị thế lớn sẽ yêu cầu mức ký quỹ cao hơn. Nếu bị buộc thanh lý, rủi ro không thể thanh lý an toàn sẽ tăng, ảnh hưởng thị trường. XT sử dụng công cụ thanh lý tự động nâng cấp ký quỹ để xử lý hiệu quả các trường hợp này.
Hủy tất cả lệnh chưa khớp trước khi thanh lý
Khi bị buộc thanh lý, XT sẽ hủy toàn bộ lệnh chưa khớp của hợp đồng đó để giải phóng ký quỹ, giữ nguyên vị thế. Các lệnh ở hợp đồng khác không bị ảnh hưởng.
Sử dụng cơ chế buộc thanh lý từng phần
XT sử dụng cơ chế thanh lý theo bậc để giảm yêu cầu ký quỹ duy trì, tránh thanh lý toàn bộ vị thế.
Trong chế độ Cross
Toàn bộ số dư khả dụng của người dùng sẽ được sử dụng làm ký quỹ cho vị thế. Tuy nhiên, lỗ từ một vị thế sẽ không được sử dụng để làm ký quỹ cho vị thế khác trong cùng chế độ Cross.
Cách tính giá buộc thanh lý
(A) Trong chế độ Isolated Margin
Vị thế sẽ được phân bổ một lượng ký quỹ cố định, tách biệt với số dư tài khoản. Điều này giúp kiểm soát rủi ro – khi bị thanh lý, khoản lỗ lớn nhất chỉ bằng lượng ký quỹ của vị thế đó.
Công thức tính:
Đối với lệnh Mua/Long:
Lệnh Long [UP]：Giá buộc thanh lý = (Giá mở vị thế × Số lượng × Mệnh giá + Ký quỹ duy trì - Ký quỹ vị thế) ÷ (Số lượng × Mệnh giá) → làm tròn lên
Đối với lệnh Bán/Short:
Lệnh Short [DOWN]：Giá buộc thanh lý = (Giá mở vị thế × Số lượng × Mệnh giá - Ký quỹ duy trì + Ký quỹ vị thế) ÷ (Số lượng × Mệnh giá) → làm tròn xuống
Chú thích:
• Giá trị vị thế = Số lượng hợp đồng × Giá mở vị thế
• Ký quỹ vị thế (IM) = Giá trị vị thế ÷ Đòn bẩy
• Ký quỹ duy trì (MM) = (Giá trị vị thế × MMR) - Khoản khấu trừ ký quỹ duy trì
Ví dụ 1 (Lệnh Long):
Nhà giao dịch A sử dụng đòn bẩy 50×, mở một lệnh Long 1 BTC ở mức giá 20.000 USDT. Giả sử tỷ lệ ký quỹ duy trì là 0,5%:
• Ký quỹ vị thế = 1 × 20.000 USDT / 50 = 400 USDT
• Ký quỹ duy trì = 1 × 20.000 × 0,5% = 100 USDT
• Giá buộc thanh lý = (20.000 × 1 + 100 – 400) / 1 = 19.700 USDT
Ví dụ 2 (Lệnh Long – trừ phí Funding từ ký quỹ vị thế):
Nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy 50×, mở một lệnh Long 1 BTC ở mức giá 20.000 USDT. Giá buộc thanh lý ban đầu là 19.700 USDT (như Ví dụ 1). Tuy nhiên, nhà giao dịch này phát sinh phí Funding 200 USDT và số dư khả dụng không đủ để chi trả phí này.
Khi số dư khả dụng không đủ để thanh toán phí Funding, khoản phí sẽ được khấu trừ trực tiếp từ ký quỹ vị thế. Khi ký quỹ vị thế giảm, giá buộc thanh lý sẽ tiến gần hơn đến giá đánh dấu, khiến vị thế dễ bị buộc thanh lý hơn.
Do ký quỹ vị thế giảm, giá buộc thanh lý mới được tính như sau:
• Ký quỹ vị thế = 1 × 20.000 USDT / 50 = 400 USDT
• Tỷ lệ ký quỹ duy trì = 0,5%
• Ký quỹ duy trì = 1 × 20.000 × 0,5% = 100 USDT
Giá buộc thanh lý mới = [(20.000 × 1 + 100 – 400) / 1] – (–200 / 1) = 19.900 USDT
(B) Chế độ Cross Margin:
So với chế độ ký quỹ Isolated, giá buộc thanh lý trong chế độ Cross có thể thay đổi liên tục vì số dư khả dụng bị ảnh hưởng bởi các cặp giao dịch khác. Trong chế độ này, mỗi vị thế vẫn có ký quỹ ban đầu riêng, nhưng phần dư còn lại sẽ được chia sẻ giữa các vị thế khác. Số dư khả dụng bị ảnh hưởng bởi PNL (lời/lỗ chưa chốt) từ tất cả vị thế đang mở. Buộc thanh lý chỉ xảy ra khi: Số dư khả dụng = 0, và Ký quỹ duy trì không đủ duy trì vị thế.
Ví dụ 1 (Chưa tính phí giao dịch):
Trong chế độ Cross, giả sử nhà giao dịch A sử dụng đòn bẩy 100× để mở một lệnh Long 2 BTC tại giá 10.000 USDT. Số dư khả dụng hiện tại là 2.000 USDT.
• Ký quỹ duy trì = (Giá trị vị thế × MMR)
= 2 × 10.000 × 0,5% = 100 USDT
Để tính giá duy trì (giá buộc thanh lý), trước tiên cần xác định mức lỗ có thể chịu đựng hiện tại.
Tổng mức lỗ có thể chịu được = Số dư khả dụng – Ký quỹ duy trì
= 2.000 – 100 = 1.900 USDT
Với mức lỗ tối đa là 1.900 USDT:
Lệnh Long [UP]：Giá buộc thanh lý = (Giá mở lệnh trung bình × Số lượng × Giá trị danh nghĩa + Ký quỹ duy trì - Ký quỹ vị thế) / (Số lượng × Giá trị danh nghĩa) (làm tròn lên)
• Giá buộc thanh lý = (10.000 × 2 + 100 – 200) / 2 = 9.950 USDT
Nhà giao dịch A chấp nhận mức rủi ro này và mở vị thế. Hệ thống sẽ sử dụng 200 USDT từ số dư khả dụng làm ký quỹ ban đầu cho vị thế.
• Ký quỹ ban đầu = Số lượng vị thế × Giá vào / Đòn bẩy
= (2 × 10.000) / 100 = 200 USDT
Số dư khả dụng còn lại = 1.800 USDT
Sau buộc thanh lý, còn lại ký quỹ không?
Lỗ lớn hơn ký quỹ: Nếu khoản lỗ của người giao dịch vượt quá số tiền ký quỹ, toàn bộ ký quỹ sẽ bị mất và người giao dịch sẽ không còn nắm giữ vị thế đó nữa.
Lỗ nhỏ hơn ký quỹ: Nếu khoản lỗ nhỏ hơn số tiền ký quỹ, vị thế sẽ bị buộc thanh lý, phần ký quỹ còn lại sẽ được hoàn trả cho người giao dịch.
Lưu ý:
Buộc thanh lý là một quá trình không thể đảo ngược và nhà giao dịch không thể kiểm soát thời điểm hoặc mức giá thực hiện. Điều này có thể khiến người dùng chịu thêm tổn thất, đặc biệt trong điều kiện thị trường biến động mạnh.
Do vậy, nhà giao dịch nên hiểu rõ khái niệm buộc thanh lý, điều kiện kích hoạt và rủi ro tiềm ẩn. Bằng cách: Quản lý rủi ro vị thế hợp lý; Thiết lập lệnh dừng lỗ; Kịp thời nạp thêm ký quỹ. Có thể giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực từ việc bị buộc thanh lý và đảm bảo an toàn giao dịch.